Trong bối cảnh Chuyển đổi số (CĐS) và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tác động sâu rộng tới mọi lĩnh vực của kinh tế xã hội, đặc biệt là ngành hàng không dân dụng (HKDD), thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 27/5/2026 tại trụ sở Cục Hàng không Việt Nam (HKVN) Hội Khoa học và Công nghệ Hàng không Việt Nam (VAAST) phối hợp với Cục HKVN tổ chức Hội thảo khoa học chuyên đề “Chuyển đổi số (CĐS) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Hàng không Việt Nam”, thu hút sự quan tâm của nhiều cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức Khoa học - Công nghệ hàng đầu, doanh nghiệp, nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực hàng không, công nghệ số, và trí tuệ nhân tạo.
Toàn cảnh Hội thảo
Ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, Bộ Xây dựng phát biểu khai mạc
Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo Cục HKVN Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng không Việt Nam; Học viện HKVN. Các doanh nghiệp công nghệ như Công ty Cổ phần Biển Bạc, Tập đoàn Công nghệ CMC Telecom, Công ty Cổ phần Phát triển Hạ tầng và Đầu tư Công nghệ Châu Long (CLI) và nhiều doanh nghiệp trọng yếu trong ngành: Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay (VAECO), Công ty TNHH MTV Dịch vụ Mặt đất Sân bay Việt Nam (VIAGS), Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (SKYPEC),...
TS. Trần Quang Châu - Chủ tịch Hội KH&cN HKVN (VAAST) phát biểu tại Hội thảo
Chủ trì và tham luận tại Hội thảo ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục HKVN chia sẻ và mong muốn Hội thảo là diễn đàn khoa học để các chuyên gia, nhà khoa học đến từ cơ quan QNLL, các Viện trường cùng các Tập đoàn DN Hàng không và Công nghệ cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ kết quả triển khai thực tiễn, đánh giá cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất các định hướng thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành hàng không Việt Nam nhằm nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam trong thị trường hàng không trong nước và quốc tế.
Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) trình bày tham luận về Chuyển đổi số và ứng dụng AI tại VATM. Trong định hướng chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030, VATM xác định AI sẽ đóng vai trò đột phá trong quản lý không lưu và khí tượng hàng không thông qua các ứng dụng như dự báo lưu lượng bay, hỗ trợ kiểm soát viên không lưu, phát hiện xung đột và phân tích dữ liệu thời tiết thời gian thực giúp tối ưu công tác điều hành bay và nâng cao an toàn bay.
Tham luận của TS. Nguyễn Văn Trúc - Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ KH&CN về chính sách thúc đẩy NCKH-ĐMST-CĐS trong hệ sinh thái Hàng không
Bài trình bày tham luận, TS. Nguyễn Văn Trúc - Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cung cấp rất nhiều thông tin về chính sách, quy định pháp lý của Nhà nước thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái công nghệ. Tiến sĩ cũng nêu 5 xu hướng chiến lược có tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi giá trị hàng không toàn cầu, trong đó Hàng không xanh & CĐS là hai trụ cột chiến lược, là cơ hội nhưng cũng là thách thức của Việt Nam trong Hàng không Toàn cầu.
Ông Vũ Đức Quân - Phó trưởng phòng Quản trị dữ liệu và Giải pháp số - Ban Chuyển đổi số và Công nghệ Vietnam Airlines (VNA) tham luận về ứng dụng AI và Công nghệ trong VNA
Tham luận của Vietnam Airlines chia sẻ về triển khai AI vào ứng dụng thực tiễn trong quản trị, khai thác và thương mại. Hãng đã xác định 9 nhóm “Quick Wins” ưu tiên nhằm nâng cao năng suất lao động, phát triển trợ lý AI cho từng vị trí công việc, cá nhân hóa dịch vụ khách hàng, quản trị đội tàu bay và xây dựng nền tảng AI nội bộ có kiểm soát về an toàn, bảo mật dữ liệu.
Bài tham luận của Tổng công ty Cảng HKVN (ACV) mở đầu thẳng vào tiến trình triển khai “Sân bay thông minh” (Smart Airport) tại ACV theo Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Smart Airport là sân bay được số hoá toàn diện với hệ sinh thái kết nối, vận hành dựa trên dữ liệu, tự động hóa quy trình, giảm thời gian chờ đợi và mang lại trải nghiệm liền mạch, không điểm chạm cho hành khách. Tham luận cũng chỉ ra các khó khăn trong xây dựng Cơ sở dữ liệu cho triển khai AI đồng bộ mạng lưới các sân bay HKDD cũng như kết nối với các đơn vị liên quan trong triển khai A-CDM (phối hợp ra quyết định sân bay) và các hoạt động khai thác chung tại các Cảng HK, sân bay trên cả nước.
Tham luận của Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay (VAECO) trong việc ứng dụng triển khai AMOS - hệ thống quản lý kỹ thuật tiêu chuẩn quốc tế
Một trong các tham luận thu hút sự chú ý và được các đại biểu trích dẫn nhiều nhất trong phần thảo luận tại Hội thảo là tham luận của Công ty TNHH MTV Kỹ thuật máy bay VAECO. VAECO đã triển khai AMOS - hệ thống quản lý kỹ thuật, vật tư và bảo dưỡng tàu bay tuân thủ yêu cầu của Cục HKVN, FAA (Cục Hàng không Liên bang Mỹ) và EASA (Cơ quan An toàn hàng không Châu Âu), CRM (Quản lý quan hệ khách hàng/hãng bay), Văn phòng điện tử (eOffice). Việc thiết kế kho dữ liệu dùng chung (Data Lakehouse) làm nền tảng cho việc thực hiện bảo dưỡng dự đoán (Predictive Maintenance) cũng đang được xúc tiến giúp cảnh báo sớm hỏng hóc, tối ưu hóa kế hoạch bảo dưỡng tàu bay, tăng hiệu suất khai thác đồng thời tăng độ an toàn và độ tin cậy của khách hàng.
Về cung cấp giải pháp và nền tảng CĐS, Công ty Cổ phần Biển Bạc mang đến giải pháp Big Data, IoT, kết hợp AI phân tích hình ảnh camera, radar… hỗ trợ giám sát, theo dõi, nhận diện người và vật thể, bảo đảm an ninh an toàn sân bay. Trong khi đó tập đoàn Công nghệ CMC Telecom giới thiệu nền tảng CMC Cloud - hạ tầng điện toán đám mây “Make in Vietnam” năng lực mạnh, kiến trúc tiên tiến và bảo mật dữ liệu phù hợp với yêu cầu khắt khe của chuyên ngành hàng không dân dụng. Công ty Cổ phần Phát triển Hạ tầng và Đầu tư Công nghệ Châu Long (CLI) giới thiệu các giải pháp AI, IoT và Big Data trong các hệ thống giám sát và cảnh báo thông minh (giám sát xe vận tải hàng không, quản lý nhiên liệu, giám sát các thiết bị mặt đất, phát hiện vật thể lạ, cảnh báo nguy cơ trên đường cất hạ cánh…).
Tham luận được lắng nghe và đánh giá rất cao của PGS TS Nguyễn Trường Thắng, Viện Công nghệ thông tin, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: “Các công nghệ chiến lược trong CĐS của lĩnh vực hàng không” đưa ra bức tranh rõ nét về hiện trạng của HKVN trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp cách mạng 4.0, các lợi thế, khó khăn, hạn chế và thách thức, từ đó gợi ý hướng tiếp cận thông minh cho HKVN trong chuyển đổi số để bắt kịp thay đổi của KHCN của hàng không thế giới.
PGS TS Nguyễn Trường Thắng, Viện Công nghệ thông tin, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam “Các công nghệ chiến lược trong CĐS của lĩnh vực hàng không”
Tham luận của Học viện Hàng không Việt Nam về hệ sinh thái đại học số thông minh tích hợp AI là nền tảng quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực số chất lượng cao cho ngành hàng không. Học viện Hàng không Việt Nam giới thiệu mô hình Smart University - hệ sinh thái đại học số thông minh tích hợp AI là nền tảng quan trọng để chuẩn bị nguồn nhân lực số chất lượng cao cho ngành hàng không trong tương lai.
Tham luận của TS. Tô Đình Dũng - Phó Chủ tịch Hội KH&CN HKVN đã nhấn mạnh sự cần thiết của những định hướng phát triển và phối hợp chung toàn ngành về CĐS và ứng dụng AI
Tham luận mang tính tổng hợp của Tiến sĩ Tô Đình Dũng, Phó Chủ tịch Hội KH&CN HKVN trình bày những trao đổi về sự cần thiết của những định hướng phát triển và phối hợp chung toàn ngành về CĐS và ứng dụng AI; những thuận lợi, khó khăn và mục tiêu phối hợp trong thời gian tới. Báo cáo chỉ ra rằng lợi thế lớn nhất của ngành hàng không Việt Nam không nằm ở từng công nghệ riêng lẻ mà ở khả năng phối hợp giữa dữ liệu, quy trình, con người và chính sách, đồng thời đề xuất một số nguyên tắc phát triển AI vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn ngành vừa đảm bảo được những nguyên tắc cao nhất về an ninh, an toàn hàng không dân dụng.
Đại biểu và Ban tổ chức chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo
Sau một ngày lắng nghe cácbáo cáo và thảo luận, TS. Trần Quang Châu - Chủ tịch VAAST cho rằng điểm nổi bật của hội thảo là sự đa dạng về phạm vi và nội dung trong các tham luận, nhiều tham luận chất lượng, nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc và các đề xuất có giá trị thực tiễn cao phản ánh bức tranh hiện tại và một số định hướng về chuyển đổi số và ứng dụng AI của ngành hàng không Việt Nam.
Phát biểu kết luận hội thảo, ông Đào Xuân Hoạch - Phó Cục trưởng Cục HKVN nhấn mạnh chuyển đổi số và AI không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi thành phần của hệ sinh thái hàng không. Để thành công, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp hàng không, các viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu, thử nghiệm công nghệ mới có kiểm soát và hình thành các tiêu chuẩn chung cho toàn ngành. Ông Hoạch cũng khẳng định Cục HKVN hết sức ủng hộ và sẵn sàng thúc đẩy, tham gia các Hội thảo tiếp theo ở cấp ngành hay đơn vị, liên đơn vị phục vụ cho CĐS và triển khai AI hiệu quả, đồng bộ trong ngành HKDD.
Thành công của hội thảo về CĐS và ứng dụng AI trong ngành HKDD không chỉ thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ của toàn ngành đối với chuyển đổi số và AI mà còn mở ra cơ hội hình thành một hệ sinh thái hợp tác rộng lớn giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, giới khoa học và các nhà cung cấp công nghệ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để ngành hàng không Việt Nam tăng tốc chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an toàn khai thác và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Thực hiện: Th.S Nguyễn Lan Oanh./.